|
Mormonlar
Hıristiyan dini hareketlerinden biri olarak
ortaya çıkan ve zamanla bağımsız bir din görünümünde
olan Mormonluk 1830 'da NewYork 'ta Joseph Simith tarafından
kurulmuştur. Teşkilatın kurucusu Joseph, Moroni adından
bir meleğin(peygamberin) kendisine vahiy getirdiğini iddia
ederek ortaya çıkmış, sonra bazı eski metinlere değişik
bir yorum getirerek görüşlerini açıklamaya çalışmıştır.
Kendine taraftar kazanmak için 1835 yılında 12 kişiyi
misyoner olarak çeşitli ülkelere göndermiştir.
Joseph Simith ve Mormon
Tarihi
Joseph(Yusuf) Smith Vermont şehrinde 1805 yılında
doğdu. Üç kardeşi vardı, babaları cifçilikle uğraşıyordu
aile çok fakirdi. Yusuf hangi kiliseye katılacağını
bilmiyordu ve hangisinin doğru olduğunu da aklı çok karışmıştı
her yerden değişik ve birbirinden tutarsız konuşmalar
geçiyordu.
Mormonların anlatışına göre Mormonluk şu
şekilde doğmuştur; "Bir gün Yusuf Kitaba-i Mukaddes
'i (Hıristiyanlığın kutsal kitabı) okuyordu dua
etti. O sabah hava çok güzeldi kimsenin olmadığı bir
yere gitmek istedi orası da ormandı. Dua etmeye hazırlanırken
şeytan Yusuf 'un duasını engellemeye çalıştı
Ardından Yusuf bir vizyon gördü. Parlak ışıklar
altından gökyüzünden Tanrı 'yı ve İsa yı
gördü. Tanrı İsa 'yı göstererek "O benim oğlumdur.
O 'nu dinle!"dedi. Yusuf İsa 'ya hangi kilisenin doğru
olduğunu sordu. İsa ;"hiç bir kilise benim kilisem değildir."dedi
ve gitti. Tüm kasabaya durumu anlattı herkes Yusuf 'a ve ailesine
karşı çıktı ve onlara kötü davrandılar. Bir
gün peygamber Moroni ona görünerek bir kitaptan bahsetti kitabın
yakın bir tepede altın levhalar halinde toprağın altında
olduğunu ama zamanı geldiğinde bunu alması gerektiğini
ve İngilizce 'ye çevirip tüm insanlara öğretmesini istedi.
Bir süre sonra Moroni Yusuf 'a tekrar görünerek "Kumorah"
tepesinde bahsettiği altın levhaların yerini söyledi ve
Yusuf onları söylendiği gibi buldu ( 1827 hala Utah
eyaletinde bu levhalar korunmaktadır). Yusuf, Martin Harris adında
bir adamdan tercüme için yardım aldı ve 116 sayfası
tercime edebildiler. Daha sonra Yusuf hepsini tek başına tercüme
edebildi. Ve insanlara Mormon kitabini ve gerçek kiliseyi anlatmaya başladı."
Son Zaman Azizleri Kilisesi baskılara rağmen kuruldu. Bir çok
yerden kovuldular çok çetin ve zor şartlarla azizler (Mormon
inananları) ve aileleri Utah eyaletine gelerek yerleştiler. Hıristiyanlar
tarafından Mormonlar a burada da baskılar devam etti. En
son Yusuf Simth ve yardımcılarının bulunduğu ev
bir halk ayaklanmasında yakıldı ve Joseph Simith ve yardımcılarından
Hyrum linç edilerek öldürüldü. (27 haziran 1844) Joseph Simith öldükten
sonra 12 havari adına seçim yapılarak başkanlık
sistemine benzer bir örgütlenme ve hiyerarşi düzeni kurularak
taraftar toplamaya devam etmişlerdir.
İnançları ve
Ahlak Anlayışları
Mormonluk Hıristiyanlıktan doğduğu
için Hıristiyanlıkla benzer yönleri oldukça fazladır.
Kısaca Mormonların inançlarını temellerini aşağıdaki
gibi özetleyebiliriz;
-Baba Tanrı'ya,Oğlu İsa Mesih'e ve Kutsal Ruha inanırlar
(Hıristiyanlıktaki üçleme)
-İnsanların Hıristiyanlıkta olduğu gibi Adem'in
itaatsizliğinden dolayı değil, kendi günahlarından
ötürü cezalandırılacaklarına inanırlar
-Mesih'in -İsa 'nın- kefareti sayesinde , tüm insanlığın
İncil törenlerine ve kanunlarına bağlılıkları
ile kurtulabileceğine inanırlar.
-İncil'in baslıca ilke ve törenlerinin; birincisi Rab İsa
'ya iman; ikincisi tövbe; üçüncüsü günahların bağışlanması
için suya daldırılmak suretiyle yapılan vaftiz;dördüncüsü
Kutsal Ruh armağanı için ellerin baş üzerinde konulması
gerektiğine inanırlar.
-Bir kimsenin İncil'i vaaz etmesi ve ona ait törenleri icra etmesi
için yetkili kişiler tarafından ellerin bas üzerine konulması
suretiyle,Tanrı adına göreve çağrılması
gerektiğine inanırlar.
-İsa tarafından kurulmuş olan ilk kilisede mevcut
havariler, peygamberler,çobanlar,öğretmenler, İncil vaizleri
ve diğer şahıslardan oluşan organizasyonun aynısına
inanırlar.
-Dil, vahil, iyileştirme, diller yorumlanması, ve benzeri diğer
armağanlara inanırlar.
-Doğru bir şekilde tercüme edildiği sürece,Kitabı
Mukaddesin Tanrı'nın sözü olduğuna inanırlar;
Mormon Kitabı'nın da Tanrı'nın sözü olduğuna
inanırlar.
-Tanrı'nın vahiy etmiş olduklarının tümüne,halen
vahiy etmekte olduklarının tümüne ve O' nun Tanrı Krallığı'na
ait çok sayıda büyük ve önemli şeyleri daha bildireceğine
inanırlar.
-İsrail'in gerçekten toplanacağına ve on kabilenin iade
edileceğine; Sion'un (yeni Yerusalem'in)Amerika kıtası üzerinde
kurulacağına; İsa nın şahsen yeryüzünde hüküm
süreceğine;ve yeryüzünün yenileneceğine ve eskiden olduğu
gibi cennetsel görkemine kavuşacağına inanırlar
-Tanrı'ya ibadet etme özgürlüğünün sadece kendilerine değil
tüm insanlara verilen bir hak olduğunu kabul ederler.
-Kanunlara itaat etmek,saygı göstermek ve onları desteklemek
için Başkanlar,kural koyucular ve yargıçlara tabi olmaları
gerektiğine inanırlar.
-Doğru,hakikatli,iffetli, iyiliksever , erdemli olmak gerektiğine
inanırlar;Tamamen Pavlus'un öğütlerini takip ederler.
Erdemli ve latif olan veya kendisinden iyi olarak söz edilen yada
edilen yada övgüye layık şeyler varsa bunları elde
etmeye çalışırlar.
İnançlarına göre Hz. İsa 'nın ikinci dönüşü
Amerika olacağı gibi Yeni Kudüs de Amerika 'da kurulacaktır.
Hz. İsa bizzat hükümdar olacak, saltanatı bin yıl sürecek
bu süre içinde dünyayı cennete çevirecektir.
Suya daldırarak vaftiz yaparlar. Komünyon tütün ve içki yasaktır.
Çok kadınla evlenmek inanç esaslarından biri iken sonradan
bunu kaldırmışlardır.
Havariler zamanına ait gizemli bir adet olan ölü atalara
vekaleten vaftiz etme adedini Mormonlar yeniden uygulamaya başladılar.
Kilise düzeninde oldukça katı bir hiyerarşi egemendir.
İki türlü ibadet şekilleri vardır. Bunlardan biri
kamuya açık oldukça basit ibadet; diğeri ise gizlidir ve
yalnızca Tapınaklarda yapılır. Mormonlar kendilerine
özgü Kiliselerinde -Tapınaklarında - ibadet ederler
Kutsal Kitapları
Mormonlar Kitabı- Mukaddes 'e inanırlar.
Ama asıl Kutsal Kitapları Joseph Simith tarafından yazılan
"Mormonların Kitabı"dır.(1830) Mormonların
öğretisi vahiy yoluyla yazıldığı iddia edilen
Mormonların Kitabında toplanmıştır. "Kitabı
Mukaddes" ve "Mormonların Kitabı 'nın" dışında
"Öğreti ve Bağlaşmalar"(1835) ve "Büyük
Ödülün İncisi" kitapları da kutsal kitaplarının
içerisine dahil edilebilir.
Günümüzde Mormonluk
İlk çıktığı zamanlarda Hıristiyanlığın
yeni bir mezhebi görünümünde olan Mormonluk günümüzde Hıristiyanlıktan
tamamen kopmuş kendine özgü bağımsız yeni bir din
olarak kabul edilmektedir. Mormonların en güçlü oldukları
ülke Amerika 'dır. Utah eyaletinde büyük bir tapınakları
vardır. Ayrıca Amerika 'nın bir çok yerinde ve Amerika dışında
bazı yerlerde de tapınakları mevcuttur.
Günümüzde "Son Gün Azizleri İsa 'sının
Kilisesi" adı altında örgütlenen Mormonlar tüm dünyada
5.000.000 kişilik bir taraftar topluluğuna sahiptirler.(Bazı
kaynaklarda 10-12 milyon olarak gösterilmektedir) Ayrıca Son Gün
Azizleri İsa 'sının Kilisesi 'nin dışında
Mormon olan ve sayıları 300.000 civarında olan üç ayrılıkçı
Kilise daha vardır. Türkiye 'de oldukça az sayıda (30 -40
civarında) Mormon bulunmaktadır.
|
. |
